यस पटकको विश्वकपको समूह चरणमा वास्तविक जोखिम वा दबाबको कमी देखिएको छ। बुधबार दक्षिण अफ्रिकासँग १–० को स्तब्धपूर्ण पराजय बेहोरेपछि दक्षिण कोरिया यो कुरामा असहमत हुन सक्छ, किनभने यो जितले बाफाना बाफाना (दक्षिण अफ्रिका) लाई पहिलो पटक नकआउट चरणमा पुर्याएको छ। तर दक्षिण कोरियाका लागि यो सीमित जोखिम मात्र हो, किनभने आठ उत्कृष्ट तेस्रो स्थान हासिल गर्ने टोलीहरूमध्ये एक बन्दै उनीहरू अझै पनि अन्तिम ३२ मा पुग्ने बलियो सम्भावना छ। ३ अंक र -१ को गोल अन्तर सम्भवतः अर्को चरणमा पुग्न पर्याप्त हुनेछ।
यदि दक्षिण अफ्रिकासँगको यो हार सन् २०२२ को विश्वकपमा भएको भए, जहाँ प्रत्येक समूहबाट शीर्ष दुई टोली मात्र छनोट हुन्थे, दक्षिण कोरिया यतिबेला घर फर्किने विमानमा चढिसकेको हुने थियो। नकआउट चरणमा ३२ टोली पुर्याउनका लागि यो नयाँ ढाँचामा तेस्रो स्थानका टोलीहरूलाई पनि छनोट गर्ने नियम राख्नु आवश्यक विशेषता थियो। तर यसले यस्तो परिस्थिति सिर्जना गरिदिएको छ जहाँ टोलीहरूले छनोट हुन वा आफ्नो अनुकूलको प्रतिद्वन्द्वी रोज्नका लागि निश्चित नतिजाका लागि मात्र खेल्न सक्छन्। यस हप्ताका दुई खेलहरू यो नयाँ ढाँचाको वास्तविक परीक्षा हुनेछन्। के टोलीहरूले मिलेमतोमा अनुकूल बराबरी खेल्न सक्छन्?
विश्वकपलाई ४८ टोलीमा विस्तार गर्दा सधैं एउटा स्पष्ट समस्या देखिन्थ्यो– यो प्रतियोगिताका लागि एक अपूर्ण संख्या थियो। ३२ टोली हुँदा गणित सरल थियो– चार–चार टोलीका आठ समूह, जहाँबाट शीर्ष दुई टोली अन्तिम १६ मा पुग्थे, त्यसपछि क्वाटरफाइनल, सेमिफाइनल र फाइनल हुन्थ्यो। थप १६ देशहरू थपेपछि फिफाले एउटा सन्तुलित नकआउट चरणमा पुग्ने बाटो खोज्नुपर्ने भयो। अघिल्लो ढाँचाको तीव्रतालाई कायम राख्ने कुनै आदर्श उपाय थिएन।
सुरुको योजना तीन–तीन टोलीका १६ समूह बनाउने थियो, जसबाट शीर्ष दुई टोली अन्तिम १६ मा जाने थिए। तर त्यसमा एउटा समस्या थियो। तीन टोलीको समूह हुँदा खेलहरू छुट्टाछुट्टै हुन्थे– र अन्तिम खेल खेल्ने टोलीहरूलाई आफू छनोट हुनका लागि के आवश्यक छ भन्ने कुरा ठ्याक्कै थाहा हुन्थ्यो। राष्ट्रहरूले नकआउट चरणमा आफ्नो स्थान सुरक्षित गर्न विशेष नतिजाका लागि खेल्न सक्थे।
१९८२ को काण्ड र फिफाको पुनर्विचार
फिफालाई सन् १९८२ को विश्वकपको घोटाला र कथित मिलेमतोबारे राम्रोसँग थाहा थियो। त्यतिबेला चार टोलीको समूह भए पनि टोलीहरूले आफ्नो अन्तिम समूह खेल एकै समयमा खेल्दैनथे। पश्चिम जर्मनीले अन्तिम खेलमा अस्ट्रियाको सामना गरेको थियो। जर्मनीको झिनो जितले अल्जेरियालाई बाहिर निकाल्दै दुवै टोलीलाई अर्को चरणमा पुर्याउने निश्चित थियो। खेल पश्चिम जर्मनीको पक्षमा १–० मा सकियो र अल्जेरिया बाहिरियो।
फिफाले यो ढाँचा परिवर्तन गर्दै सबै अन्तिम खेलहरू एकै समयमा खेलाउने नियम बनायो, तर तीन टोलीको समूहमा यो सम्भव हुने थिएन। कतारमा भएको समूह चरणको समापन निकै रोमान्चक भएकाले फिफाले पुन: विचार गर्यो। यसले चार–चार टोलीका १२ समूह हुनुपर्ने र को छनोट हुने भन्ने निर्णय गर्न दुई खेलहरू एकै समयमा खेलाउनुपर्ने कुरा स्वीकार गर्यो।
तर यसमा एउटा महत्त्वपूर्ण भिन्नता रह्यो– जसले अघिल्लो विश्वकपलाई यति आकर्षक बनाएको थियो, त्यो दबाब वा जोखिमलाई धेरै हदसम्म हटाइदियो। नकआउट चरणमा ३२ टोली पुर्याउन तेस्रो स्थानमा रहने आठ टोलीहरू अगाडि बढ्नै पर्ने भयो। यसले गर्दा प्रतियोगिताबाट बाहिरिनुभन्दा अघिल्लो चरणमा पुग्न सजिलो भयो। र यो समस्या यस हप्ताका दुई खेलहरूबाट स्पष्ट हुन्छ।
पहिलो खेलमा समूह ‘डी’ अन्तर्गत बिहीबार अस्ट्रेलियाले पराग्वेको सामना गर्दैछ। त्यसपछि शनिबार समूह ‘जे’ मा अस्ट्रिया र अल्जेरियाबीच खेल हुनेछ। यी टोलीहरू आफ्नो समूहमा दोस्रो र तेस्रो स्थानमा छन् र सबैको ३ अंक छ। चार अंक आठवटा उत्कृष्ट तेस्रो स्थानका छनोट स्लटहरूमध्ये एक सुरक्षित गर्न लगभग निश्चित रूपमा पर्याप्त हुनेछ। यसले यस्तो स्थिति सिर्जना गर्छ जहाँ टोलीहरूले सामान्य रूपमा बराबरीका लागि मात्र खेल्न सक्छन्।
तपाईं समूह ‘एफ’ को खेल पनि यही श्रेणीमा पर्छ भनी तर्क गर्न सक्नुहुन्छ, जहाँ जापानको ४ अंक र स्वीडेनको ३ अंक छ। बराबरी दुवैका लागि उपयुक्त हुन सक्छ, तर जापानसँग तेस्रो स्थानमा रहेर छनोट हुनका लागि पहिले नै पर्याप्त अंक भएकाले हारबाट उसलाई कुनै जोखिम छैन। समूह ‘एल’ मा पनि अवस्था यस्तै छ, जहाँ घानाको ४ अंक र क्रोएसियाको ३ अंक छ।
खेलको समय र रणनीतिक फाइदा
सकरुज (अस्ट्रेलिया) को खेल सुरु हुनुअघि नै दुईवटा समूहका खेलहरू सकिने भएकाले चार अंक पर्याप्त हुन्छ कि हुँदैन भन्ने कुरा टोलीहरूलाई स्पष्ट थाहा हुनेछ। समूह ‘जे’ का लागि यो अझ बढी फाइदाजनक छ किनभने यो अन्तिममा सकिने समूह हो। अस्ट्रिया र अल्जेरियालाई उत्कृष्ट तेस्रो टोली बन्नका लागि आवश्यक पर्ने नतिजा ठ्याक्कै थाहा हुनेछ। सन् १९८२ मा मारमा परेको अल्जेरिया सन् २०२६ मा यसको लाभार्थी बन्न सक्छ।
समूह खेलको अन्तिम १० मिनेटमा दुवै टोली अर्को चरणमा जाँदैछन् भन्ने थाहा पाएपछि आक्रमण गर्न छोडेर खेल सकाएका धेरै उदाहरणहरू छन्। यसको मतलव टोलीहरूले यस हप्ता केवल एक अंककै लागि मात्र खेल्नेछन् भन्ने त होइन, तर यसले त्यस्तो अवसर भने अवश्य प्रदान गर्दछ। युरो २०२० मा पनि यस्तै परिस्थिति थियो।
युक्रेन र अस्ट्रिया आफ्नो अन्तिम खेलमा क्रमशः दोस्रो र तेस्रो स्थानमा ३ अंकका साथ मैदान उत्रिएका थिए, र चार अंक तेस्रो स्थानमा रहेर अघिल्लो चरण प्रवेश गर्न सम्भवतः पर्याप्त हुने कुरामा सजग थिए। तर टोलीहरूले बराबरीका लागि खेलेनन्। अस्ट्रिया १–० ले विजयी हुँदै दोस्रो स्थानमा उक्लियो, र युक्रेन अन्ततः अन्तिम १६ मा पुग्न सफल भयो। युक्रेनको गोल अन्तर फिनल्याण्डको भन्दा एक गोलले राम्रो थियो, जसले सोही दिन पछि आफ्नो अन्तिम खेल हारेको थियो।
सट्टेबाजहरू (बुकमिकर्स) ले पनि कुनै जोखिम लिइरहेका छैनन्। इक्वेडर–जर्मनी, जापान–स्वीडेन र नर्वे–फ्रान्सबीचको खेल बराबरी हुने सम्भावनाको ‘अड्स’ ३–१ र ४–१ को बीचमा छ। अस्ट्रेलिया–पराग्वे र अस्ट्रिया–अल्जेरियाका लागि भने यो सम्भावना बराबरीकै (इभन मनी) नजिक छ।
प्रतिद्वन्द्वी रोज्ने र मौसमको खेल
तेस्रो स्थानका टोलीहरूको खेल कुन समूहबाट को छनोट भयो भन्ने कुराले निर्धारण गर्छ। चाँडै खेल्दा तपाईं तेस्रो हुनुभयो भने कहाँ पुग्नुहुन्छ भन्ने थाहा हुँदैन। ढिलो खेल्दा भने आगामी बाटो कस्तो देखिन्छ भन्ने स्पष्ट हुन्छ।
यसको वास्तविक अर्थ के हो? समूह ‘जे’ को उपविजेताले समूह ‘एच’ को विजेतासँग खेल्नेछ– जहाँ अहिले स्पेन शीर्ष स्थानमा छ। तर समूह ‘जे’ मा तेस्रो हुने टोली कहाँ जानेछ? उनीहरूले समूह ‘एल’ को विजेता (सम्भवतः इङ्गल्याण्ड) वा समूह ‘बी’ को शीर्ष स्थानमा रहेको स्विट्जरल्याण्डसँग खेल्न सक्छन्। अस्ट्रिया र अल्जेरियालाई अन्तिम ३२ को रूपरेखा कस्तो देखिन्छ भन्ने थाहा हुनेछ। उनीहरू यस्तो स्थितिमा हुन सक्छन् जहाँ दोस्रो हुनु भन्दा तेस्रो हुनु बढी अनुकूल हुन सक्छ। बराबरीका लागि खेल्नुको सट्टा, अस्ट्रियालाई आफू हार्नु र त्यो खेल रोज्नु नै राम्रो विकल्प लाग्न सक्छ।
यसमा मौसमले पनि भूमिका खेल्न सक्छ। यदि आँधीबेहरीका कारण कुनै खेल रोकियो भने, फिफाका अनुसार समूहको अर्को खेल रोकिने छैन। त्यसैले, एउटा खेल चट्याङका कारण केही घण्टाका लागि स्थगित हुन सक्छ, र जब टोलीहरू मैदानमा फर्कन्छन्, उनीहरूलाई छनोट हुन के आवश्यक छ भन्ने कुरा स्पष्ट थाहा भइसकेको हुनेछ।
यदि अस्ट्रेलिया–पराग्वे र अस्ट्रिया–अल्जेरियाबीच खेल बराबरीमा सकियो भने यो ढाँचाको निष्पक्षतामाथि प्रश्नहरू उठ्नेछन्। तर यो फिफाकै रोजाइ हो। विश्वकप विस्तार गर्न आवश्यक थिएन, तर यो सन् २०१६ मा गियानी इन्फान्टिनो निर्वाचित भएको चुनावी घोषणापत्रको हिस्सा थियो। सायद यसले इन्फान्टिनोलाई यो प्रतियोगितालाई फेरि एक आदर्श संख्यामा फर्काउने बहाना दिनेछ– ३२ मा घटाएर होइन, बरु ६४ मा बढाएर।बीबीसी
प्रतिक्रिया